Szczepionka RSV dla dorosłych: co warto wiedzieć przed szczepieniem?

Wstęp

Wirus RSV, przez lata kojarzony głównie z infekcjami u dzieci, okazuje się poważnym zagrożeniem dla dorosłych, zwłaszcza po 60. roku życia. Sezon jesienno-zimowy to okres szczególnego ryzyka, gdy wirus atakuje drogi oddechowe, prowadząc do groźnych powikłań. Wiele osób bagatelizuje pierwsze objawy, myląc je ze zwykłym przeziębieniem, co opóźnia diagnozę i leczenie. Dlatego tak ważna jest świadomość zagrożenia i znajomość dostępnych form profilaktyki, w tym szczepień, które mogą uratować zdrowie, a nawet życie.

Najważniejsze fakty

• RSV jest szczególnie groźny dla seniorów – u osób po 60. roku życia osłabiony układ odpornościowy i choroby współistniejące zwiększają ryzyko ciężkiego przebiegu, w tym zapalenia płuc i hospitalizacji.
• Szczepienie zalecane jest głównie osobom 60+ oraz tym z przewlekłymi chorobami układu oddechowego, krążenia lub obniżoną odpornością – to kluczowa ochrona przed powikłaniami.
• Dostępne są dwie skuteczne szczepionki – Arexvy dla dorosłych 60+ i Abrysvo również dla kobiet w ciąży, obie podawane w jednej dawce i zapewniające ochronę na kilka lat.
• Koszt szczepienia to obecnie 1000–1200 zł, bez refundacji w Polsce, ale inwestycja w zdrowie jest szczególnie ważna dla osób z grup wysokiego ryzyka.

Czym jest wirus RSV i dlaczego jest groźny dla dorosłych?

Syncytialny wirus oddechowy, powszechnie znany jako RSV, to patogen atakujący drogi oddechowe, który przez lata był kojarzony głównie z infekcjami u dzieci. Okazuje się jednak, że dla dorosłych, zwłaszcza po 60. roku życia, może stanowić poważne zagrożenie zdrowotne. Wirus przenosi się drogą kropelkową i przez kontakt z zanieczyszczonymi powierzchniami, co sprawia, że sezon jesienno-zimowy staje się okresem szczególnego ryzyka. Dlaczego RSV jest tak niebezpieczny? Otóż u osób starszych układ odpornościowy nie funkcjonuje już tak sprawnie, a dodatkowo często występują choroby współistniejące jak cukrzyca, astma czy POChP. To sprawia, że zwykła infekcja może przekształcić się w zapalenie płuc lub oskrzeli, wymagające hospitalizacji. Szacuje się, że w Europie RSV odpowiada rocznie za ponad 270 tysięcy hospitalizacji i około 20 tysięcy zgonów wśród osób powyżej 60. roku życia. Dlatego tak ważna jest świadomość zagrożenia i profilaktyka.

Objawy zakażenia RSV u dorosłych

Pierwsze objawy zakażenia RSV u dorosłych często mylone są ze zwykłym przeziębieniem, co opóźnia właściwą diagnozę. Początkowo pojawia się katar, suchy kaszel i stan podgorączkowy. Jednak w przeciwieństwie do zwykłego przeziębienia, objawy te mogą się gwałtownie nasilać. Charakterystyczne jest pogorszenie samopoczucia po 4-6 dniach, kiedy to kaszel staje się mokry, a odkrztuszanie wydzieliny sprawia trudności. Pojawiają się duszności, świszczący oddech i uczucie ucisku w klatce piersiowej. W cięższych przypadkach dochodzi do zapalenia oskrzelików lub płuc, co wymaga natychmiastowej interwencji lekarskiej. U osób starszych obserwuje się też nietypowe objawy, jak splątanie, senność czy pogorszenie kontroli chorób przewlekłych. Ważne, aby nie bagatelizować tych symptomów, szczególnie w sezonie infekcyjnym.

Grupy szczególnie narażone na ciężki przebieg infekcji

Nie wszyscy dorośli są w równym stopniu narażeni na ciężki przebieg RSV. Istnieją grupy, dla których ta infekcja może stanowić bezpośrednie zagrożenie życia. Do najbardziej wrażliwych należą osoby po 65. roku życia, u których naturalne mechanizmy obronne są osłabione. Również pacjenci z chorobami przewlekłymi układu oddechowego, jak POChP czy astma, są w grupie wysokiego ryzyka – u nich RSV często zaostrza istniejące problemy zdrowotne. Kolejną grupą są osoby z obniżoną odpornością, np. po przeszczepach narządów, w trakcie chemioterapii lub z nierozpoznanym HIV. Cukrzyca, niewydolność serca i otyłość również zwiększają podatność na powikłania. Poniższa tabela przedstawia grupy ryzyka i główne czynniki sprzyjające ciężkiemu przebiegowi:

Szacuje się, że u osób z chorobami współistniejącymi ryzyko hospitalizacji z powodu RSV jest nawet trzykrotnie wyższe niż u zdrowych dorosłych.

Odkryj subtelne sposoby na radzenie sobie z zaparciami i przywróć harmonię swojemu ciału.

Kto powinien rozważyć szczepienie przeciwko RSV?

Szczepienie przeciwko RSV nie jest przeznaczone dla wszystkich dorosłych, ale stanowi kluczową formę ochrony dla określonych grup ryzyka. Decyzję o szczepieniu warto podjąć po konsultacji z lekarzem, który oceni indywidualne wskazania i ewentualne przeciwwskazania. Wśród osób, które szczególnie skorzystają na immunizacji, znajdują się seniorzy, osoby z obniżoną odpornością oraz cierpiący na przewlekłe schorzenia układu oddechowego czy krążenia. Warto pamiętać, że szczepionka podawana jest w formie jednej dawki domięśniowej, a ochronę uzyskuje się już po około dwóch tygodniach. Sezon jesienno-zimowy to optymalny moment na szczepienie, aby przygotować organizm na okres zwiększonej aktywności wirusa.

Kryteria wieku i stanu zdrowia kwalifikujące do szczepienia

Głównym kryterium kwalifikującym do szczepienia przeciwko RSV jest wiek powyżej 60 lat. Seniorzy są szczególnie narażeni na ciężki przebieg infekcji ze względu na naturalne osłabienie układu immunologicznego. Dodatkowo, osoby w wieku 50-59 lat mogą zostać zakwalifikowane, jeśli cierpią na choroby zwiększające ryzyko powikłań. Do szczepienia kwalifikują się także kobiety w ciąży między 24. a 36. tygodniem, co pozwala na przekazanie przeciwciał dziecku i ochronę go w pierwszych miesiącach życia. Poniższa tabela przedstawia główne grupy wiekowe i warunki kwalifikacji:

Szczególne wskazania dla osób z chorobami przewlekłymi

Osoby zmagające się z przewlekłymi schorzeniami stanowią grupę, u której szczepienie przeciwko RSV może znacznie zmniejszyć ryzyko hospitalizacji. Szczególnie istotne jest to dla pacjentów z chorobami układu oddechowego, takimi jak POChP czy astma, gdzie RSV często prowadzi do zaostrzenia objawów. Również chorzy na cukrzycę, niewydolność serca lub otyłość powinni rozważyć immunizację. Inną ważną grupą są osoby z obniżoną odpornością – po przeszczepach narządów, podczas chemioterapii lub z innymi zaburzeniami immunologicznymi. U nich infekcja RSV może mieć szczególnie agresywny przebieg, a szczepienie stanowi realną ochronę przed powikłaniami.

Poznaj eleganckie połączenie technologii i stylu z Motorolą oferującą nie tylko szybkie ładowanie, ale i ładowarkę 68 W gratis w zestawie – czy to się opłaca?

Dostępne rodzaje szczepionek przeciwko RSV

Obecnie na rynku dostępne są dwie szczepionki przeciwko wirusowi RSV, które otrzymały aprobatę europejskich i amerykańskich agencji regulacyjnych. Są to Arexvy firmy GSK oraz Abrysvo produkowane przez Pfizera. Oba preparaty należą do szczepionek inaktywowanych, białkowych, wytwarzanych metodą rekombinacji DNA, co oznacza, że nie zawierają żywego wirusa, a jedynie jego białka stymulujące odpowiedź immunologiczną organizmu. Różnią się one nieco składem, mechanizmem działania oraz grupami docelowymi, dla których są przeznaczone. Wybór konkretnego preparatu powinien być zawsze konsultowany z lekarzem, który uwzględni wiek pacjenta, stan zdrowia oraz ewentualne przeciwwskazania. Warto podkreślić, że obie szczepionki podaje się w formie jednej dawki domięśniowej, a ochronę uzyskuje się po około 2 tygodniach.

Charakterystyka i mechanizm działania szczepionek

Szczepionki przeciwko RSV działają na zasadzie stymulowania układu immunologicznego do produkcji specyficznych przeciwciał skierowanych przeciwko białkom wirusa. Arexvy zawiera rekombinowane białko F wirusa RSV w połączeniu z adiuwantem AS01E, który wzmacnia odpowiedź immunologiczną organizmu. Z kolei Abrysvo wykorzystuje rekombinowane białko F w jego prefuzyjnej formie, co imituje naturalną strukturę wirusa i pozwala na indukcję silnej odpowiedzi przeciwciał neutralizujących. Oba preparaty są podawane domięśniowo, najczęściej w ramię. Po podaniu organizm rozpoznaje antygeny jako obce i zaczyna produkować przeciwciała oraz komórki pamięci immunologicznej. Dzięki temu, gdy osoba zaszczepiona zetknie się z prawdziwym wirusem, jej układ odpornościowy szybko go rozpozna i zneutralizuje, zapobiegając rozwojowi choroby lub znacznie łagodząc jej przebieg.

Badania kliniczne wykazały, że skuteczność szczepionek przeciwko RSV w zapobieganiu ciężkim infekcjom dolnych dróg oddechowych wynosi ponad 80% u osób starszych.

Różnice między preparatami dla różnych grup docelowych

Główna różnica między dostępnymi szczepionkami przeciwko RSV dotyczy grup docelowych, dla których są przeznaczone. Arexvy jest zarejestrowana dla osób dorosłych w wieku 60 lat i starszych, podczas gdy Abrysvo ma szersze wskazania – może być podawana zarówno osobom dorosłym od 18. roku życia, jak i kobietom w ciąży między 24. a 36. tygodniem. Ta druga opcja pozwala na przekazanie przeciwciał przez łożysko i ochronę dziecka w pierwszych miesiącach życia. Poniższa tabela przedstawia kluczowe różnice między preparatami:

Dodatkowo, Abrysvo jest jedyną szczepionką przeciwko RSV zalecaną dla kobiet w ciąży, co wynika z jej specyficznego profilu bezpieczeństwa potwierdzonego w badaniach klinicznych. Oba preparaty różnią się nieznacznie profilem działań niepożądanych, jednak ogólnie są dobrze tolerowane i zapewniają skuteczną ochronę przed ciężkim przebiegiem zakażenia RSV.

Zanurz się w świat dobroci natury i odkryj zieloną herbatę jako twoją tajemną broń na zdrowie, która tchnie życie w każdy dzień.

Schemat szczepienia i optymalny czas podania

Szczepienie przeciwko RSV charakteryzuje się prostym i wygodnym schematem podania, co jest istotne zwłaszcza dla osób starszych. W przeciwieństwie do niektórych innych szczepionek, wymaga tylko jednej dawki domięśniowej, która zapewnia ochronę na okres kilku lat. Optymalny czas na szczepienie to jesień, najlepiej między wrześniem a listopadem, co pozwala organizmowi wytworzyć odporność przed sezonem wzmożonych zachorowań trwającym od października do marca. Warto pamiętać, że nie ma potrzeby powtarzania szczepienia co roku – pojedyncza dawka wystarcza na dłuższy czas, co jest znaczącym ułatwieniem dla pacjentów.

Dawkowanie i sposób podania szczepionki

Szczepionka przeciwko RSV podawana jest w pojedynczej dawce 0,5 ml w formie zastrzyku domięśniowego, najczęściej w mięsień naramienny. Procedura jest szybka i podobna do innych standardowych szczepień. Przed podaniem preparatu konieczna jest konsultacja z lekarzem, który oceni stan zdrowia i wykluczy ewentualne przeciwwskazania. Samo podanie trwa zaledwie chwilę, a pacjent może od razu wrócić do codziennych aktywności. Ważne jest, aby po szczepieniu pozostać w placówce przez około 15 minut – to standardowy czas obserwacji pozwalający na szybką reakcję w przypadku rzadkich reakcji alergicznych.

Możliwość łączenia z innymi szczepieniami

Jedną z największych zalet szczepionki przeciwko RSV jest możliwość jej jednoczesnego podawania z innymi szczepieniami, co znacząco ułatwia profilaktykę zdrowotną. Bez problemu można ją łączyć ze szczepieniami przeciwko grypie, COVID-19 czy krztuścowi. To szczególnie ważne dla osób starszych, które często potrzebują kilku rodzajów ochrony w jednym czasie. Podanie kilku szczepionek podczas jednej wizyty nie tylko oszczędza czas, ale też zmniejsza liczbę koniecznych wizyt w przychodni. Warto jednak pamiętać, że decyzję o łączeniu szczepień zawsze powinien podejmować lekarz, który uwzględni indywidualną sytuację zdrowotną pacjenta.

Skuteczność i ochrona poszczepienna

Skuteczność szczepionek przeciwko RSV to kluczowy aspekt, który decyduje o ich wartości w profilaktyce zdrowotnej. Badania kliniczne wykazały, że obie dostępne szczepionki – Arexvy i Abrysvo – zapewniają wysoką ochronę przed ciężkimi postaciami zakażenia. Co istotne, skuteczność utrzymuje się na satysfakcjonującym poziomie przez co najmniej kilka lat, co oznacza, że pojedyncza dawka wystarcza na dłuższy czas. Warto podkreślić, że odpowiedź immunologiczna po szczepieniu jest szybka i silna, co ma szczególne znaczenie dla osób z grup ryzyka. Dzięki temu szczepienie realnie zmniejsza liczbę hospitalizacji i powikłań związanych z RSV, stanowiąc ważny element dbania o zdrowie publiczne.

Poziom ochrony przed ciężkim przebiegiem choroby

Szczepionki przeciwko RSV wykazują impującą skuteczność w zapobieganiu ciężkiemu przebiegowi choroby, co potwierdzają wyniki badań z udziałem tysięcy pacjentów. W przypadku osób starszych ochrona przed hospitalizacją z powodu infekcji dolnych dróg oddechowych sięga nawet 85%, co jest wynikiem niezwykle satysfakcjonującym. Dla pacjentów z chorobami przewlekłymi, takimi jak POChP czy cukrzyca, szczepienie może oznaczać różnicę między łagodnym przejściem infekcji a poważnymi powikłaniami wymagającymi intensywnego leczenia. Co ważne, ochrona dotyczy nie tylko samego zakażenia, ale także jego konsekwencji, takich jak zaostrzenie istniejących schorzeń czy konieczność stosowania inwazyjnych metod terapii.

Czas trwania odporności po szczepieniu

Jedną z największych zalet szczepionek przeciwko RSV jest długotrwała ochrona, którą zapewniają. Obecne dane wskazują, że odporność utrzymuje się przez co najmniej dwa sezony epidemiczne, a prawdopodobnie nawet dłużej. Oznacza to, że osoby zaszczepione nie muszą powtarzać procedury co roku, co stanowi znaczące ułatwienie, szczególnie dla seniorów. Warto jednak pamiętać, że indywidualna odpowiedź immunologiczna może się różnić w zależności od wieku, stanu zdrowia i ewentualnych zaburzeń odporności. Dlatego w niektórych przypadkach lekarz może zalecić ponowne szczepienie po kilku latach, aby utrzymać optymalny poziom ochrony.

Możliwe działania niepożądane i przeciwwskazania

Podobnie jak w przypadku innych szczepionek, preparaty przeciwko RSV mogą wywoływać pewne reakcje organizmu. Większość z nich ma charakter łagodny i przejściowy, co nie powinno zniechęcać do skorzystania z ochrony, szczególnie że korzyści znacznie przewyższają potencjalne ryzyko. Warto jednak znać możliwe skutki uboczne, aby móc odpowiednio zareagować i odróżnić normalną reakcję poszczepienną od sytuacji wymagających konsultacji lekarskiej. Pamiętaj, że każde szczepienie poprzedzone jest kwalifikacją medyczną, podczas której lekarz ocenia indywidualne ryzyko i wyklucza ewentualne przeciwwskazania.

Najczęstsze łagodne reakcje poszczepienne

W ciągu pierwszych 48 godzin po szczepieniu mogą pojawić się miejscowe i ogólne objawy, które są naturalną odpowiedzią układu immunologicznego. Do najczęściej zgłaszanych należą: ból, zaczerwienienie lub obrzęk w miejscu wkłucia, które zwykle ustępują samoistnie w ciągu 1-3 dni. Wśród reakcji ogólnoustrojowych pacjenci wymieniają także: zmęczenie, bóle głowy, mięśni lub stawów oraz stan podgorączkowy. Te dolegliwości są zazwyczaj łagodne i nie wymagają interwencji lekarskiej – wystarczy odpoczynek i ewentualnie standardowe leki przeciwbólowe. Warto pamiętać, że intensywność reakcji może się różnić w zależności od indywidualnej wrażliwości organizmu.

Badania kliniczne wykazały, że ponad 80% osób szczepionych przeciwko RSV doświadczyło jedynie łagodnych i przemijających objawów, które nie zakłócały codziennego funkcjonowania.

Sytuacje wykluczające możliwość szczepienia

Istnieją określone okoliczności, w których podanie szczepionki przeciwko RSV jest przeciwwskazane. Bezwzględnym zakazem jest nadwrażliwość na którykolwiek składnik preparatu lub wystąpienie w przeszłości ciężkiej reakcji alergicznej po podaniu tej samej szczepionki. Szczepienie należy również odroczyć w przypadku: ostrej choroby infekcyjnej z gorączką – w takiej sytuacji należy poczekać do ustąpienia objawów. Inne przeciwwskazania to: zaostrzenie chorób przewlekłych, ciężkie zaburzenia krzepnięcia krwi oraz indywidualne zalecenia lekarskie wynikające ze specyficznego stanu zdrowia pacjenta. Decyzję o ewentualnym przesunięciu terminu szczepienia zawsze podejmuje lekarz podczas kwalifikacji.

W przypadku kobiet w ciąży szczepionka Abrysvo jest zalecana między 24. a 36. tygodniem ciąży, ale nie powinna być podawana przed lub po tym okresie. Osoby z historią zespołu Guillain-Barré powinny szczegółowo omówić ryzyko z lekarzem, choć obecne dane wskazują na minimalne prawdopodobieństwo powiązania z szczepieniem przeciwko RSV.

Koszty szczepienia i dostępność w Polsce

Koszt szczepienia przeciwko RSV w Polsce jest jednym z kluczowych czynników, które warto wziąć pod uwagę przed podjęciem decyzji. Obecnie szczepionka nie jest refundowana w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia, co oznacza, że pacjenci muszą ponieść pełne koszty z własnej kieszeni. Cena jednej dawki waha się zazwyczaj między 1000 a 1200 złotych, przy czym do tej kwoty należy doliczyć jeszcze koszt konsultacji lekarskiej wymaganej przed podaniem preparatu. Dostępność szczepionek w aptekach bywa ograniczona, dlatego wiele osób decyduje się na skorzystanie z usług prywatnych centrów medycznych, gdzie cały proces jest zorganizowany – od kwalifikacji po podanie preparatu. Warto śledzić aktualne informacje, ponieważ sytuacja dotycząca zarówno cen, jak i dostępności może ulegać zmianom wraz z rozwojem programu szczepień ochronnych w Polsce.

Opcje refundacji i programy bezpłatnych szczepień

Obecnie w Polsce nie istnieje powszechny program refundacji szczepionek przeciwko RSV dla dorosłych, co oznacza, że większość pacjentów musi liczyć się z pełną opłatą. Są jednak pewne wyjątki i inicjatywy lokalne, które warto śledzić. Niektóre samorządy lub pracodawcy decydują się na organizowanie akcji szczepień dla swoich mieszkańców czy pracowników, częściowo lub całkowicie pokrywając koszty. Ponadto, osoby posiadające prywatne ubezpieczenie zdrowotne powinny sprawdzić, czy ich polisa obejmuje szczepienia zalecane – niektóre firmy ubezpieczeniowe oferują takie benefit w ramach pakietów medycznych. W przypadku braku refundacji, warto rozważyć szczepienie jako inwestycję we własne zdrowie, szczególnie jeśli należysz do grupy podwyższonego ryzyka ciężkiego przebiegu infekcji.

Proces kwalifikacji i rejestracji na szczepienie

Proces kwalifikacji do szczepienia przeciwko RSV jest stosunkowo prosty, ale wymaga spełnienia kilku istotnych kroków. Pierwszym etapem jest konsultacja z lekarzem, podczas której specjalista oceni Twój stan zdrowia, wiek oraz ewentualne przeciwwskazania. To właśnie podczas tej wizyty lekarz zdecyduje, czy szczepienie jest dla Ciebie odpowiednie i bezpieczne. Następnie, jeśli nie ma przeciwwskazań, możesz zarejestrować się na podanie preparatu – wiele placówek umożliwia rezerwację terminu online lub telefonicznie. W dniu szczepienia ponownie odbywa się krótka weryfikacja stanu zdrowia, a po podaniu szczepionki zaleca się pozostanie w placówce przez około 15 minut w celu obserwacji. Cały proces jest zaprojektowany tak, aby maksymalnie zadbać o bezpieczeństwo pacjenta.

Wnioski

Wirus RSV stanowi poważne zagrożenie dla dorosłych, zwłaszcza po 60. roku życia, u których osłabiony układ odpornościowy i choroby współistniejące zwiększają ryzyko ciężkiego przebiegu infekcji. Szacuje się, że w Europie RSV odpowiada rocznie za ponad 270 tysięcy hospitalizacji i około 20 tysięcy zgonów wśród seniorów. Kluczową formą ochrony jest szczepienie, które rekomendowane jest przede wszystkim osobom starszym, chorym przewlekle oraz kobietom w ciąży. Dostępne szczepionki – Arexvy i Abrysvo – wykazują wysoką skuteczność, sięgającą ponad 80% w zapobieganiu ciężkim infekcjom dolnych dróg oddechowych. Szczepienie charakteryzuje się prostym schematem (jedna dawka) i możliwością łączenia z innymi szczepieniami, co ułatwia profilaktykę. Niestety, w Polsce szczepionka nie jest refundowana, a jej koszt wynosi około 1000-1200 złotych, co może stanowić barierę dla części pacjentów.

Najczęściej zadawane pytania

Kto powinien zaszczepić się przeciwko RSV?
Szczepienie rekomendowane jest osobom po 60. roku życia, chorym przewlekle (np. na POChP, astmę, cukrzycę, niewydolność serca) oraz kobietom w ciąży między 24. a 36. tygodniem. Decyzję zawsze należy skonsultować z lekarzem.

Jakie są objawy zakażenia RSV u dorosłych?
Początkowo przypominają przeziębienie: katar, suchy kaszel, stan podgorączkowy. Z czasem objawy nasilają się, pojawiają się duszności, świszczący oddech i uczucie ucisku w klatce piersiowej. U seniorów mogą wystąpić nietypowe symptomy, jak splątanie lub senność.

Czy szczepionka przeciwko RSV jest skuteczna?
Tak, badania kliniczne wykazały, że skuteczność w zapobieganiu ciężkim infekcjom dolnych dróg oddechowych wynosi ponad 80% u osób starszych. Ochrona utrzymuje się przez co najmniej dwa sezony epidemiczne.

Ile dawek szczepionki jest potrzebnych?
Wystarczy jedna dawka, podawana domięśniowo. Nie ma konieczności powtarzania szczepienia co roku, co jest znaczącym ułatwieniem dla pacjentów.

Czy szczepionkę można łączyć z innymi?
Tak, szczepionkę przeciwko RSV można podawać jednocześnie ze szczepieniami przeciwko grypie, COVID-19 czy krztuścowi. Decyzję o łączeniu zawsze podejmuje lekarz.

Ile kosztuje szczepienie przeciwko RSV w Polsce?
Koszt jednej dawki wynosi około 1000-1200 złotych, plus koszt konsultacji lekarskiej. Obecnie szczepionka nie jest refundowana przez NFZ, choć niektóre samorządy lub pracodawcy mogą organizować akcje bezpłatnych szczepień.

Jakie są przeciwwskazania do szczepienia?
Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na składniki szczepionki lub ciężka reakcja alergiczna w przeszłości. Szczepienie należy odroczyć w przypadku ostrej choroby z gorączką lub zaostrzenia chorób przewlekłych.

Czy kobiety w ciąży mogą się zaszczepić?
Tak, szczepionka Abrysvo jest zalecana kobietom między 24. a 36. tygodniem ciąży. Dzięki temu przeciwciała są przekazywane dziecku, zapewniając mu ochronę w pierwszych miesiącach życia.